Z gr. hieroj olympiakoj agones - święte igrzyska olimpijskie - panhelleńskie igrzyska na cześć boga Zeusa. Odbywały się w Olimpii (stąd nazwa igrzysk), mieście na Półwyspie Peloponeskim, co cztery lata.

Czas i organizacja igrzysk

Nie są znane dokładne początki igrzysk olimpijskich. Dane historyczne przytaczają imię pierwszego zwycięzcy Koroibosa z Elidy i datę pierwszych igrzysk w Olimpii - 776 rok p.n.e.

Przewodnictwo nad igrzyskami w Olimpii sprawowało jedno z miast - Pisa lub Elida. Rywalizacja między nimi doprowadziła w końcu do starć zbrojnych, w wyniku których Pisa została zniszczona (572 p.n.e.), a przewodnictwo objęła Elida.

Na okres igrzysk przybywało do Olimpii wielu gości, widzów i pielgrzymów. Zawodnicy przybywali z miesięcznym wyprzedzeniem, by trenować pod okiem sędziów. W pierwszym dniu igrzysk składano ofiary i przysięgi.

Obiekty, które znajdowały się w Olimpii, to: stadion z bieżnią, gimnazjon, buleuterion, pracownie rzeźbiarzy, łaźnie i inne.

W igrzyskach mogli uczestniczyć tylko mężczyźni; występowali oni nago (z wyjątkiem wyścigów rydwanów). W zawodach nie mogły uczestniczyć kobiety, zaś mężatki opuszczały Olimp na czas zawodów.

Igrzyska trwały początkowo tylko 5 dni, potem - w miarę dodawania konkurencji - przedłużano je. Wyznaczeni sędziowie doglądali przebieg konkurencji, a były to: biegi, zapasy, skoki, wyścigi konne, pentatlon, boks, pankration, wyścigi rydwanów, czy też wyścigi hoplitów.

Nagrodami dla zwycięzców w początkowym okresie były wieńce z gałązek oliwnych, później także pieniądze, co stanowiło pokusę do nieuczciwej walki i korupcji.

Igrzyska olimpijskie trwały do roku 394 roku n.e., kiedy to ze względu na pogański charakter zostały zniesione przez cesarza Teodozjusza I Wielkiego.

Starożytne greckie igrzyska olimpijskie stanowiły wzór dla Pierre'a de Coubertina, który w roku 1894 zapoczątkował nowożytne igrzyska olimpijskie.

Przebieg igrzysk

1 dzień - Wszyscy zawodnicy uczestniczyli w obrzędach ku czci Zeusa i przysięgali wraz z ojcem i swymi braćmi i siostrami, że będą walczyć uczciwie. Każdy składał przysięgę, że nie dopuści się żadnego oszustwa na zawodach, co potwierdzali drugą przysięgą, w której mówili, że ściśle przykładali się do ćwiczeń przez poprzednie 10 miesięcy.

2 dzień - Drugiego dnia odbywały się konkurencje, w których startowali chłopcy.

3-4 dzień - Start dorosłych zawodników.

5 dzień - Zakończenie igrzysk olimpijskich.

Święto wszystkich Greków

Pomiędzy tymi wielkimi imprezami rozgrywano też inne igrzyska sportowe, ale nie na taką skalę. Igrzyskami w Olimpii zainteresowane były wszystkie polis greckie.

Okres igrzysk i miesiąc przed przestrzegano ogólnogreckiego rozejmu - ekechejrii (pokój boży). Zawieszano wykonywanie kary śmierci i tok procesów sądowych. Do miast i kolonii greckich wysyłano posłów, którzy ogłaszali termin trwania igrzysk.